icon

FODHLÍTHE

FODHLÍTHE IARNRÓID ÉADROIM (RIALÚ TAISTIL AGUS ÚSÁIDE), 2012

I.R. Uimh. 44 de 2012

Déanann an Ghníomhaireacht um Fháil Iarnród i bhfeidhmiú na gcumhachtaí atá bronnta uirthi faoi alt 66 (1) den Acht Iompair (Bonneagar Iarnróid) 2001 (Uimh. 55 de 2011) na fodhlíthe seo a leanas.

Lua

1. Is féidir na fodhlíthe seo a lua mar na Fodhlíthe Iarnróid Éadroim (Rialú Taistil agus Úsáide), 2012.

Sainmhínithe

2. Sna fodhlíthe seo -

  • ciallaíonn “duine údaraithe” oifigeach, fostaí nó gníomhaire oibreora atá ag feidhmiú a dhualgas nó a dualgas in iarnród éadrom nó maidir le hiarnród éadrom nó ball ar bith den Gharda Síochána a n-iarrann duine údaraithe air nó uirthi teacht i láthair ar iarnród éadrom;
  • ciallaíonn “oibreoir” an Ghníomhaireacht um Fháil Iarnróid nó gach aon duine eile a bhfuil socruithe déanta ag an nGníomhaireacht leis nó léi faoi alt 43(6) den Acht Iompair (Bonneagar Iarnróid) 2001 chun iarnród éadrom a oibriú;
  • ciallaíonn “ticéad” ticéad nó doiciméad ar bith nó modh leictreonach chun luach taistil a stóráil atá eisithe ag oibreoir nó thar a cheann d’fhonn duine ar bith a iompar ar fheithicil iarnróid éadroim. Áirítear air seo ticéad séasúir, ticéad comaitéara, saorphas, ticéad pribhléide ar bith nó barántas nó carta aitheantais ar bith, dearbhán nó údarás ar bith dá sort a fhéadfar a mhalartú ar thicéad taistil nó a fhéadfar a thaispeáint chun ticéad taistil a fháil;
  • ciallaíonn “ticéad bailí” ticéad ar íocadh an táille ceart ar a shon chun críocha an turais atá á ghlacadh agus atá i bhfeidhm le linn don turas a bheith á ghlacadh;
  • ciallaíonn “paisinéir” an té atá ag taisteal nó atá ag iarraidh taisteal ar fheithicil iarnróid éadroim.
  • ciallaíonn “ardán stad” ardán ar a dtéann paisinéirí ar bord tram nó ar a dtuirlingíonn paisinéirí. Beidh an t-ardán stad 6 mhéadar ar leithead ón líne bhán ag imeall an ardáin nó, más rud é go bhfuil a leithead níos lú ná 6 mhéadar, go dtí an réadmhaoin theoranta nó go dtí an balla nó sconsa is gaire. Ní chuimseoidh fad an ardáin stad níos mó ná an limistéar idir na trasrianta coisithe trasna an iarnróid, é sin, nó beidh sé teoranta ag bacainn fhisiciúil ar nós ráille, balla nó sconsa.

Foilsíodh fógra san “Iris Oifigiúil” an 14ú lá d’Fheabhra, 2012 á rá go ndearnadh an Ionstraim Reachtúil seo.

 

Ticéid

3. (1) Ní cóir do phaisinéir—

(a) taisteal nó iarracht a dhéanamh ar thaisteal ar fheithicil iarnróid éadroim gan a bheith i seilbh ticéid bhailí,

(b) ticéad a úsáid nó iarracht a dhéanamh ar é a úsáid ar shlí ar bith ach de réir na dtéarmaí agus na gcoinníollacha faoinar eisíodh é,

(c) ticéad a úsáid nó iarracht a dhéanamh ar é a úsáid chun níos mó turas a dhéanamh ná an líon turas atá ceadaithe ag an ticéad,

(d) ticéad ar bith a bhrionnú, a chóipeáil, a aghloit nó a lot nó ticéad a brionnaíodh, a cóipeáladh, a aghloiteadh nó a loiteadh a úsáid nó iarracht a dhéanamh ar é a úsáid,

(e) gan ticéad a thaispeáint nó diúltú ticéad a thaispeáint do dhuine údaraithe chun críocha scrúdaithe nuair a iarrtar air/uirthi déanamh amhlaidh,

(f) gan modh aitheantais nó doiciméad sonraithe eile a thaispeáint nó diúltú é a thaispeáint do dhuine údaraithe chun críocha scrúdaithe nuair a iarrtar air nó uirthi déanamh amhlaidh más rud é go bhfuil bailíocht an ticéid atá ag an bpaisinéir ag brath ar mhodh aitheantais nó doiciméad sonraithe a bheith i seilbh ag an bpaisinéir,

(g) gan ticéad a úsáid nó iarracht a dhéanamh ar é a úsáid gan modh aitheantais nó doiciméad sonraithe eile a bheith ina sheilbh aige más rud é go bhfuil bailíocht an ticéid sin ag brath ar mhodh aitheantais nó doiciméad sonraithe a bheith i seilbh ag an bpaisinéir a úsáideann an ticéad sin,

(h) ticéad a aistriú chuig duine ar bith eile más rud é go bhfuil an ticéad neamh-inaistrithe,

(i) ticéad a eisíodh do dhuine eile agus atá neamh-inaistrithe a úsáid nó iarracht a dhéanamh ar é a úsáid,

(j) más rud é go bhfuil bailíocht ticéid ar bith ag brath ar é a bheith bailíochtaithe go cuí trí mheaisín chun ticéid a bhailíochtú a úsáid,  ticéad nach bhfuil bailíochtaithe ar an gcuma seo a úsáid nó iarracht a dhéanamh ar é a úsáid.

(2) Tá duine údaraithe i dteideal ticéad ar bith nó modh aitheantais nó doiciméad sonraithe eile a coinneáil atá riachtanach le haghaidh úsáide i dteannta an ticéid sin.

(3) Féadann oibreoir táille réasúnta a ghearradh as ticéad ar bith nó modh aitheantais nó doiciméad sonraithe ar bith a eisiúint nó a athsholáthar atá riachtanach le haghaidh úsáide i dteannta ticéid ar bith.

(4) Ní eiseoidh duine ticéad ar bith ach amháin nuair a bhíonn sé nó sí údaraithe i scríbhinn ag an oibreoir chun seo a dhéanamh.

(5) Fanfaidh gach ticéad atá eisithe ag oibreoir nó thar a cheann i seilbh an oibreora.

 

Gnáth-tháille

4. (1) Tá paisinéir nach bhfuil ticéad bailí aige nó aici ar dhul isteach dó nó di i bhfeithicil iarnróid éadroim, faoi dhliteanas an gnáth-tháille a íoc.

(2)  Má fheiceann duine údaraithe duine atá ag tuirlingt ó fheithicil iarnróid éadroim tá cead aige nó aici iarraidh ar an duine sin ticéad bailí a thaispeáint dó nó di ar an ardán stad chun críocha scrúdaithe.

(3) Ní mór do phaisinéir a thuirlingíonn ó fheithicil iarnróid éadroim agus nach bhfuil ticéad bailí aige nó aici an gnáth-tháille a íoc.

(4) Ní ghlactar leis go bhfuil duine ar ardán stad ag taisteal ar sheirbhís tram ach amháin más rud é gur shroich sé nó sí an t-ardán seo trí thuirlingt ó thram.

(5) Íocfaidh paisinéir atá i bhfeithicil iarnród éadroim gan ticéad bailí a bheith aige nó aici an gnáth-tháille le duine údaraithe láithreach bonn nó, de rogha an duine údaraithe agus más rud é go bhfuil ainm agus seoladh an phaisinéara ar eolas ag an duine údaraithe, íocfaidh an paisinéir leis an oibreoir lena mbaineann é laistigh de thréimhse 14 lá ó dhul isteach sa bhfeithicil iarnróid éadroim.

(6) Eiseoidh duine údaraithe an ticéad ábhartha do phaisinéir a bhfuil an gnáth-tháille íoctha aige nó aici. Beidh an paisinéir i dteideal taisteal go dtí an chéad stáisiún ceann aistir eile de bhonn an ticéid sin.

(7) Má thugann duine údaraithe paisinéir i bhfeithicil iarnróid éadroim faoi deara nach bhfuil ticéad bailí aige nó aici agus má dhiúltaíonn an paisinéir an gnáth-tháille a íoc láithreach tá cead ag an duine údaraithe iarraidh ar an bpaisinéir tuirlingt ón bhfeithicil iarnróid éadroim ag an chéad stad eile agus déanfaidh an paisinéir de réir mar a iarrtar air nó uirthi.

(8) Is é táille € 45 is brí le “gnáth-tháille” sa bhFodhlí seo.

 

Gníomhartha toirmiscthe

 5. (1) Ní cóir do dhuine agus é nó í i bhfeithicil iarnróid éadroim -

(a) é nó í féin a iompar ar shlí atá maslach, bagrach nó tarcaisneach i leith duine ar bith,

(b) gníomhú ar shlí a chuireann isteach ar dhuine ar bith nó a chuireann i mbaol é nó í,

(c) úsáid a bhaint as caint bhagrach, gháirsiúil nó tharcaisneach nó aon ghotha a dhéanamh atá bagrach, gáirsiúil nó tarcaisneach,

(d) aon bhruscar nó dramhaíl a chur de láimh in áit ar bith ach amháin sa ghabhdán atá curtha ar fáil chuige seo,

(e) scríobh, scrabhadh, péinteáil nó tarraingt ar an bhfeithicil iarnróid éadroim nó ar an iarnród éadrom, an fheithicil iarnród éadroim nó an t-iarnród éadrom a dhó nó marcanna ar bith eile a dhéanamh uirthi nó air nó aon rud a ghreamú den bhfeithicil iarnróid éadroim nó den iarnród éadrom,

(f) damáiste a dhéanamh do bhall ar bith den bhfeithicil iarnróid éadroim nó den iarnród éadrom nó iarracht a dhéanamh ar damáiste a dhéanamh do cheachtar díobh nó do mhaoin duine ar bith atá orthu,

(g) feithicil iarnróid éadroim nó iarnród éadrom  nó maoin duine ar bith atá ag taisteal orthu a shalú go míchhuí,

(h) rud ar bith a chaitheamh i bhfeithicil iarnróid éadroim, le feithicil iarnróid éadroim nó le hiarnród éadrom nó uathu, nó seile a chaitheamh inti, orthu nó uathu,

(i) a bheith ar meisce (de réir brí ailt 4 den Acht um Ord Poiblí 1994 (Uimh. 2 de 1994)) nó buidéal nó árthach oscailte ar bith de bhiotáille nó de dhruga rialaithe (de réir brí ailt 2 den Acht um Mí-úsáid Drugaí 1977) (Uimh. 12 de 1977)) a bheith aige nó aici,

(j) gunna, scian nó feiste phléascach ar bith nó arm nó earra dainséarach ar bith eile a bheith aige nó aici,

(k) toitín, todóg nó píopa ar bith a chaitheamh nó ábhar adhainte ar bith a bheith aige nó aige,

(l) úsáid a bhaint as clár scátála, lanna rollála, scátaí rollála nó aon earra dá sort,

(m) aon bhagáiste, earraí nó maoin a fhágáil gan duine ina mbun,  

(n) doras feithicil iarnróid éadroim a oscailt nó dul ar bord feithicil iarnróid éadroim nó tuirlingt uaithi, nó iarracht a dhéanamh dul ar bord feithicil iarnróid éadroim nó tuirlingt uaithi ach amháin in áit atá ainmnithe ag oibreoir mar áit a bhfuil cead ag paisinéirí dul ar bord feithicil iarnróid éadroim nó tuirlingt uaithi nuair a stadann an fheithicil iarnróid éadroim,

(o) dul ar bord feithicil iarnróid éadroim nó tuirlingt uaithi nó iarracht a dhéanamh dul ar bord iarnróid éadroim nó tuirlingt uaithi nuair a bhíonn doirse na feithicle iarnróid éadroim ar tí dúnadh,

(p) dul ar bord feithicle iarnróid éadroim nó iarracht a dhéanamh dul ar bord feithicle iarnróid éadroim nuair a d’fhéadfadh sé a bheith contúirteach é seo a dhéanamh, tráthanna a mbíonn an fheithicil iarnróid éadroim lán san áireamh.

(q) dul ar bord feithicle iarnróid éadroim nó iarracht a dhéanamh dul ar bord feithicle iarnróid éadroim agus rothar aige nó aici ach amháin má tá an rothar fillte agus clúdaithe ina iomláine.

(r) dul isteach i gcuid ar bith d’fheithicil iarnróid éadroim nó d’iarnród éadrom nó iarracht a dhéanamh dul isteach i gcuid ar bith d’fheithicil iarnróid éadroim nó d’iarnród éadrom nach bhfuil ceaptha do phaisinéirí,

(s) ciúáil go mí-ordúil,

(t) cur isteach ar thiománaí feithicle iarnróid éadroim nó iarracht a dhéanamh cur isteach air nó uirthi gan chúis réasúnach nó gan chúis mhaith dhóthanach,

(u) gan aird a thabhairt nó gan déanamh de réir fógra nó treorach ar bith atá i bhfeidhm nó a thugann oibreoir ar mhaithe le paisinéirí nó ar mhaithe le grúpa díobh,

(v) gan aird a thabhairt nó gan déanamh de réir treorach ar bith a thugann duine údaraithe, eolas mícheart, míthreorach nó eolas samhailteach a thabhairt do dhuine údaraithe,

(w) aon mhodh cumarsáide éigeandála le tiománaí feithicle iarnróid éadroim a úsáid nó iarracht a dhéanamh é seo a úsáid gan chúis réasúnach nó gan chúis mhaith dhóthanach,

(x) rud ar bith a chur i bhfeithicil iarnróid éadroim nó ar iarnród éadrom nó rud ar bith a úsáid inti nó air ar shlí go gcuirtear beatha, sláinte nó oibriú agus cothabháil feithicle iarnróid éadroim nó iarnróid éadroim i mbaol nó ar shlí go bhféadfadh sé iad seo a chur i mbaol nó go bhféadfadh sé cur isteach ar chuma ar bith eile ar oibriú cuí na feithicle iarnróid éadroim nó an iarnróid éadroim,

(y) gan a bheith cúramach mar ba chóir ar eagla go ngortófaí duine nó go ndéanfaí damáiste do mhaoin.

 

(2) Tá cead ag duine údaraithe rud ar bith a úsáidtear de shárú ar an bhFodhlí seo a ghabháil agus a choimeád go ceann tréimhse réasúnta nó go dtí go mbeidh imeachtaí cúirte ina thaobh críochnaithe.

 

Iompar srianta

6. (1) Ní cóir do dhuine na nithe seo a leanas a dhéanamh le linn dó nó di a bheith i bhfeithicil iarnróid éadroim nó ar iarnród éadrom, gan cead a bheith faighte aige nó aici ó oibreoir nó thar a cheann -  

(a) bileog, póstaer, fógra, nuachtán saor in aisce nó doiciméad ar bith eile a scaipeadh nó a thaispeáint,

(b) déirce, luach saothair, custam nó fostaíocht a iarraidh nó a lorg nó dul sa tóir orthu,

(c) earraí nó seirbhísí a dhíol nó a chur ar díol,

(d) amhrán a rá nó taibhiú le huirlisí ceoil nó gan uirlisí ceoil,

(e) úsáid a bhaint as raidió nó as teilifís nó as trealamh ar bith eile a athsheinneann fuaim thaifeadta ar shlí go gcloiseann duine ar bith eile í,

(f) úsáid a bhaint as ceamara nó as taifeadán fístéipe nó as aon chineál trealaimh eile a úsáidtear chun fuaim nó pictiúir a thaifeadadh ar shlí go gcuirtear isteach ar dhuine eile,

(g) gabháil d’aon chineál cearrbhachais,

(h) aon ainmhí a bheith aige nó aici (ach amháin madra treorach nó madra teiripe Peata),

(i) a bheith ag síománaíocht ar iarnród éadrom gan chúis réasúnach nó gan chúis mhaith dhóthanach nó fanacht air,

(j) aon chruinniú poiblí nó aon léirsiú a reáchtáil nó a bheith rannpháirteach in aon chruinniú poiblí nó in aon léirsiú.

(2) Tá cead ag duine údaraithe rud ar bith a úsáidtear de shárú ar an bhFodhlí seo a ghabháil agus a choimeád go ceann tréimhse réasúnta nó go dtí go mbeidh imeachtaí cúirte ina thaobh críochnaithe.

 

Páirceáil

7. (1) Ní cóir do dhuine agus é ar iarnród éadrom -

(a) feithicil ar bith a pháirceáil nó a úsáid in aon áit eile ach i limistéar atá ceaptha chuige sin,

(b) feithicil ar bith a pháirceáil nó a úsáid ar aon tslí eile ach amháin de réir comhartha nó fógra nó treorach ar bith atá i bhfeidhm nó atá tugtha ag oibreoir,

(c) feithicil ar bith a pháirceáil nó a úsáid i limistéar a bhfuil rochtain shrianta air nó ar limistéar do choisithe amháin é,

(d) feithicil ar bith a pháirceáil nó a úsáid in áit ar bith ina gcuireann sé duine i mbaol nó ina gcuireann sé isteach ar dhuine nó ina cuireann sé bac ar dhuine nó ina gcuireann sé beatha, nó sláinte nó oibriú nó cothabháil feithicle iarnróid éadroim nó iarnróid éadroim i mbaol, nó ina bhféadfadh sí iad seo a dhéanamh.

(e) feithicil ar bith a pháirceáil nó a úsáid in áit ina d’fhéadfadh sí cur isteach ar phasáiste feithicle iarnróid éadroim ar bith,

(f) feithicil ar bith a pháirceáil nó a úsáid in áit páirceála ina gcaithfear íoc as páirceáil gan an táille páirceála a bheith íoctha aige nó aici nó gan fianaise na híocaíochta a bheith á taispeáint aige nó aici má tá sé riachtanach é seo a dhéanamh.

(2) Má thagann duine údaraithe ar fheithicil atá páirceáilte ar shlí a sháraíonn alt (1)(a)-(f) den bhFodhlí seo féadfaidh sé nó sí fíneáil a ghearradh, feiste doghluaiseachta a ghreamú den bhfeithicil nó an fheithicil a chur á haistriú nó an dá rud.

(3) Má ghreamaítear feiste doghluaiseachta d’fheithicil de réir an Fhodhlí seo am ar bith cuirfear fógra rabhaidh ar an bhfeithicil chomh maith, chun a chur in iúl –

            (a) gur greamaíodh feiste doghluaiseachta den bhfeithicil seo agus nach        cóir aon iarracht a dhéanamh an fheithicil a thiomáint nó a bhogadh     ar aon tslí eile, agus

            (b) na céimeanna atá le glacadh chun go mbainfear an feiste doghluaiseachta den bhfeithicil.

(4) Ní cóir do dhuine fógra nó feiste doghluaiseachta atá greamaithe d’fheithicil ag duine údaraithe faoin bhFodhlí seo a bhaint de nó cur isteach orthu ar aon tslí.

(5) Ní bhainfear feiste doghluaiseachta d’fheithicil ar greamaíodh di é faoin bhFodhlí seo agus ní thabharfar feithicil a aistríodh faoin bhFodhlí seo ar ais don te atá i bhfeighil air ach amháin le treoir nó faoi threoir duine údaraithe nuair a íocann an te atá i bhfeighil ar an bhfeithicil costais ar bith a bhaineann le haistriú na feithicle nó le greamú na feiste leis an oibreoir.

 (6) Ní cóir do dhuine atá i bhfeighil ar fheithicil atá páirceáilte in áit ina gcaithfear íoc as páirceáil an fheithicil a aistriú nó iarracht a dhéanamh ar í a aistriú go dtí go mbeidh gach muirear a bhaineann le páirceáil na feithicle íoctha.

(7) Sa bhFodhlí seo ciallaíonn—

“áit ina gcaithfear íoc as páirceáil” áit a chuireann oibreoir ar fáil chun feithiclí a pháirceáil de réir táillí a ghearrann an t-oibreoir as páirceáil agus ina bhfuil rátaí na dtáillí seo ar thaispeáint go feiceálach;

“feithicil” feithicil inneall-ghluaiste (de réir brí ailt 3 den Acht um Thrácht Bóithre 1961 (Uimh. 24 de 1961) nó rothar nó aon saghas iompair nó gléas iompair eile.

 

Earraí Caillte

 8. (1) Beidh oibreoir i dteideal sealbh a ghlacadh ar earra ar bith atá caillte, ina thuairim réasúnach, ag paisinéir, ach ní bheidh sé ina earbaí ar an earra.

(2) Tá cead ag an oibreoir earra ar bith ar ghlac sé seilbh air a dhíol, a scriosadh nó a chur de láimh ar chuma eile murar bailíodh é laistigh de thréimhse 3 mhí ón dáta ar glacadh seilbh air.

(3) Féadann paisinéir a chaill earra ar bith ar iarnród éadrom iarratas a dhéanamh i scríbhinn chuig an oibreoir. Ní mór dó nó di an t-eolas a chur ar fáil atá riachtanach go réasúnta chun déileáil leis an iarratas.

(4) Féadann an t-oibreoir táille riaracháin réasúnta a ghearradh ar an bpaisinéir as earra ar bith a chaill an paisinéir a stóráil agus diúltú an t-earra a thabhairt ar ais go dtí go mbeidh an táille íoctha.

 

Aisíocaíochtaí

9. (1) Cuirfear gach iarratas ar aisíocaíochtaí maidir le ticéid atá eisithe ag oibreoir chuig an oibreoir i scríbhinn, mar aon le ticéad an iarratasóra agus gach doiciméad eile atá riachtanach go réasúnta chun déileáil leis an iarratas.

(2) Cuirfear gach iarratas ar aisíocaíochtaí maidir le ticéid atá eisithe ag duine eile seachas an t-oibreoir chuig an duine sin.

(3) Féadfaidh oibreoir táille réasúnta a ghearradh as déileáil le hiarratas ar aisíocaíocht.

 

Bacainní a aistriú

10. Féadfaidh oibreoir céimeanna réasúnta a ghlacadh chun feithicil nó earra a aistriú atá ina bhaol do bheatha, do shláinte, d’oibriú nó do chothabháil iarnróid éadroim nó a d’fhéadfadh a bheith ina bhaol dóibh nó a d’fhéadfadh cur isteach ar oibriú cuí iarnróid éadroim in aon t-slí eile.


Srian ar úsáid

11. (1) Ní mór d’aon phaisinéir a bhfuil, i dtuairim réasúnach duine údaraithe, aon cheann de na Fodhlíthe seo sáraithe aige nó aici nó a rinne iarracht ar aon cheann díobh a shárú iarnród éadrom a fhágáil a luaithe agus is féidir má iarrann duine údaraithe air nó uirthi déanamh amhlaidh.

      (2) Féadfaidh oibreoir, ar fhorais réasúnta, duine a chosc ó iarnród éadrom a úsáid nó teorainn a chur le húsáid iarnróid éadroim ag duine trí fógra i scríbhinn a thabhairt don duine sin.

 

ARNA THABHAIRT faoi shéala na Gníomhaireachta um Fháil Iarnróid
Arna Dheimhniú ag an gCathaoirleach,
3 Feabhra 2012.

FRANK ALLEN, Príomhfheidhmeannach.